భారతదేశ చరిత్ర : సిపాయీల తిరుగుబాటు వ్యాప్తి

History of India: The Outbreak of the Sepoy Mutiny

1857 ఫిబ్రవరిలో బెర్హాంపూర్‌లొని సైనికులు తూటాలను వాటిని వ్యతిరేకించారు. ఈ అసంతృప్తి తీవ్ర రూపం దాల్చక ముందే బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం ఆ సైనిక దళాన్ని రద్దు చేసింది. 1857 మార్చిలో మంగళ్‌ పాండే బారఖ్‌పూర్‌లో తన అధికారిని గాయపరి చాడు. దీంతో మంగళ్‌ పాండేను ఉరితీయడమే కాకుండా, ఆ సైనిక దళాన్ని కూడా రద్దు చేశారు. 1857 మే 9 నమీరట్‌లోని బ్రిటిష్‌ సైనికాధికారి 90 మంది సైనికులను వరుసలో నిటబెట్టి ఉప న్యాసం ఇచ్చితూటాలను పంపిణీ చేశారు. అయితే వారిలో అయిదుగురు మినహా మిగిలినవారు ఈ తూటాలను తీసుకోవడానికి నిరాకరించారు. వారికి క్రమశిక్షణ ఉల్లంఘన కింద ఎక్కువ కాలం కఠిన కారాగార శిక్ష విధించడంతో మరుసటి రోజు(మే 10) మీరట్‌లో తిరుగుబాటు ప్రారంభమైంది.
-తర్వాతరోజు సిపాయిలు ఢిల్లీ చేరుకుని మొగలు చక్రవర్తి రెండో మహాదూర్‌షాను తమకు నాయక త్వం వహించాల్సిందిగాకోరి సఫలీకృతులయ్యారు.

  • తిరుగుబాటు కార్చిచ్చులా ఉత్తర, మధ్య, పశ్చిమ భారతదేశంలోని కాన్పూర్‌, వారణాసి, అలహాబాద్‌, ఝూన్సీ నగరాలకు వ్యాపించింది. అయితే, బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం తన శక్తియుక్తులన్నిం టినీ ఉపమోగించి అనతికాలంలోనే ఈ తిరుగు బాటును అణిచివేసింది.
    వైఫల్యానికి కారణాలు: తిరుగుబాటుదారులకు సరైన ప్రణాళిక, వ్యూహం, నిధులు లేవు. పంజాబ్‌, రాజస్థాన్‌, తూర్పు భారతదేశం, దక్షిణ బారత దేశంలో తిరుగుబాటు ప్రభావం పూర్తిగా కనిపించలేదు. సిక్కులు, మరీఠీలు, రాజపుత్రులు, తూర్పు భారతదేశంలోని పాలకులు తిరుగుబాటు లో పాట్గొనలేదు. భారతదేశంలోని స్వదేశీ రాజుల్లో కొందరు తిరుగుబాటును అణిచి వేయడానికి ఆంగ్లేయులకు తోడ్పడ్డారు. నభ, పాటియాలా, కపుర్తలా కు చెందిన సిక్కురాకుమారులు, హైదరాబాద్‌, గ్వాలియర్‌ పాలకులు ప్రత్యక్షంగా బ్రిటిష్‌ వారికి సహాయం అందించారు. -హోల్కార్‌, సింథియా లు బ్రిటష్‌ వారికి విదేయులుగా వ్యవహరించారు. వడ్డీ వ్యాపారులు, విద్యావంతులు బ్రిటిష్‌ వారికి తోడ్పాటునందించారు. తిరుగుబాటుదారులకు రాజకీయ నాయకత్వం, సైనిక అనుభవం లేదు. సైనిక సంపద, వనరుల్లో తిరుగు బాటుదారులు బ్రిటిష్‌ వారితో సరితూగలేకపోయారు.
    తిరుగుబాటు ఫలితాలు: 1857 తిరుగుబాటు విఫలమైనా ఇది బ్రిటిష్‌ పాలనకు మొదటి ప్రత్యక్ష ఎదురుదెబ్బ. తిరుగుబాటులో పాల్గొన్న సిపాియిలు, నాయకులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. తిరుగుబాటులో పాల్గొన్‌న గ్రాయాలను పూర్తిగా ధ్వంసం చేశారు. అయితే ఈ తిరుగుబాటు బ్రిటిష్‌ పాలనలో మౌలిక మార్పులకు దారితీసింది.విక్టోరియా రాణి ప్రకటనను 1858 నవంబరు 1 న అలహాబాద్‌లో లార్డ్‌ కానింగ్‌ చదివి వినిపిం చారు.దీనిప్రకారం ఈస్ట్‌ ఇండియా కంపెనీ పాలన అంతమైంది.
    భారతదేశం బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వ ప్రత్యక్ష పాలనలోకి వచ్చింది. కానింగ్‌ మొదటి గవర్నర్‌ జనరల్‌, వైస్రా§్‌ుఅయ్యారు.ఈ ప్రకటన బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్య వాస్తరణకు చరమగీతం పాడింది. అదేవిధంగా భారత ప్రజల మత విషయాల్లో ప్రభుత్వ జోక్యం ఉండదని స్పష్టం చేసింది. సైన్యంలో ఐరోపావారి ప్రాతినాధ్యాన్ని పెంచుతూ సైన్యాన్ని పునర్‌వ్యవస్థీకరించారు. విభజించి పాలించు సూత్రాన్ని పాటి స్తూ ముస్లింలను తృప్తిపరిచే ప్రయత్నం చేశారు.
  • స్వదేశీ సంస్థానాధీశుల పట్ల ఉదార వైఖరిని అవలంబించారు. బ్రిటిష్‌ సాప్రాజ్య శ్రేయస్సు దృష్ట్యా రాజులు, జమిందారులు భూస్వాములు, వర్తక వర్గాలను ప్రోత్సహించారు.

తాజా చెలి వార్తల కోసం క్లిక్‌ చేయండి: https://www.vaartha.com/specials/women/